AI “Chiều Lòng” Người Dùng: Thông Tin Không Còn “Đáng Tin”

AI đang trở thành lựa chọn phổ biến để tra cứu thông tin, từ hỏi đáp nhanh đến phân tích các sự kiện xã hội. Tuy nhiên, khi các mô hình ngôn ngữ ngày càng được tối ưu để cá nhân hóa trải nghiệm, liệu thông tin người dùng nhận được còn thực sự khách quan, hay đã được “nắn chỉnh” để chiều lòng từng cá nhân?

AI tạo ra nhiều phiên bản cho cùng một vấn đề

Một đặc điểm của AI hiện nay là việc tự động điều chỉnh câu trả lời theo ngữ cảnh hội thoại và cách người dùng đặt câu hỏi. Điều này giúp nội dung dễ tiếp nhận hơn, nhưng lại khiến thông tin không còn chính xác.

Trong thực tế, nhiều người làm nội dung hiện nay có xu hướng sử dụng AI như một nguồn thông tin gần như hoàn chỉnh: đặt câu hỏi, sao chép câu trả lời, chỉnh sửa rồi đăng tải. 

Ví dụ, Khi AI nhận được câu hỏi: “Tôi đang làm truyền thông cho một dự án y tế và muốn tìm hiểu về các ca ghép gan ở trẻ dưới 1 tuổi, cũng như những rủi ro và bệnh lý nền có thể liên quan”. Dưới đây là kết quả nhận được:

Câu trả lời của GPT bao gồm số liệu và dẫn nguồn từ PubMed rõ ràng. Tuy nhiên, khi đối chiếu lại với nghiên cứu gốc, có thể nhận thấy GPT đã điều chỉnh mốc dữ liệu từ 6kg xuống ≤5kg, làm thay đổi phần nào mức độ của thông tin ban đầu. Sự khác biệt này tuy nhỏ và dễ bị bỏ qua, nhưng đủ lớn để ảnh hưởng đến cách công chúng hiểu về rủi ro y khoa.

Trường hợp này cho thấy AI không chỉ trả lời dựa trên dữ liệu chung, mà còn có thể điều chỉnh cách diễn giải thông tin theo mục đích câu hỏi và kỳ vọng của người dùng. Nếu người làm truyền thông chỉ dừng lại ở việc thấy AI có trích nguồn, mà không kiểm tra lại báo cáo gốc, nội dung đưa ra bên ngoài rất dễ không phản ánh đúng mức độ rủi ro mà nghiên cứu ban đầu đề cập.

Người làm truyền thông cần phân chia vai trò với AI

AI không phải là đối thủ của người làm truyền thông, nhưng cũng không thể thay thế hoàn toàn vai trò của con người. 

AI phù hợp để:

• Nghiên cứu nhanh bối cảnh, tổng hợp dữ liệu ban đầu.
• Gợi ý cấu trúc nội dung, kiểm tra chính tả.
• Tóm tắt tài liệu dài hoặc so sánh nhiều nguồn.

Con người cần đảm nhiệm:

• Kiểm chứng thông tin với nguồn gốc rõ ràng.
• Quyết định góc nhìn, mức độ trung lập hay phản biện.
• Hiệu chỉnh nội dung để đảm bảo tính nhất quán với chiến lược truyền thông và giá trị thương hiệu.

Khi thông tin có thể bị “tam sao thất bản” qua nhiều lớp diễn giải của AI, thương hiệu cần xây dựng nền tảng thông tin rõ ràng và nhất quán, để dù AI diễn giải theo cách nào, cốt lõi thông tin vẫn không bị sai lệch.

AI có thể cá nhân hóa câu trả lời, tuy nhiên dữ liệu vẫn đến từ những gì thương hiệu đã công bố ra bên ngoài. Nếu nền tảng đó không vững, việc thông tin “bị nắn chỉnh” là điều khó tránh khỏi.