Giữa Làn Sóng Nội Dung Rác AI, Điều Gì Làm Nên Giá Trị Của Truyền Thông?

Làn sóng AI đang đặt ra yêu cầu mới cho nội dung truyền thông: công nghệ có thể hỗ trợ sáng tạo, nhưng giá trị thực sự vẫn bắt nguồn từ người đứng sau.

“AI Slop” phủ sóng nhiều nhưng được đón nhận rất ít

Thuật ngữ “AI slop” (rác AI) dùng để chỉ những nội dung do AI sản xuất hàng loạt, có hình thức trơn tru nhưng thiếu chiều sâu và dấu ấn con người.

Chia sẻ với EIN Presswire, ông Uladzislau Kazyra, đồng sáng lập WINER MEDIA, gọi đây là sản phẩm truyền thông “không có người chịu trách nhiệm”: từ kịch bản, giọng đọc đến hình ảnh đều được tổng hợp tự động, thiếu một cá nhân đứng ra bảo chứng cho nội dung.

Khán giả ngày càng dễ nhận diện AI slop qua những công thức quen thuộc: mở đầu rập khuôn (“Trong bối cảnh biến đổi không ngừng...”), câu chữ ngắt nhịp máy móc (“Hai cú nhấp chuột. Không tốn công sức. Hiệu quả tức thì.”) hay những cụm ba tính từ được lặp lại thiếu tự nhiên (“nhanh chóng, dễ dàng và hiệu quả”).

Theo khảo sát của Kinsta do Propeller Insights thực hiện trên 1.008 người tiêu dùng Mỹ, 59% cho biết họ từng ngừng tương tác với một nội dung chỉ vì nghi ngờ nó do AI tạo ra. Chỉ một dấu hiệu “máy móc” cũng đủ khiến khán giả rời đi trước khi thông điệp kịp chạm đến họ.

Phản ứng này cũng đang định hình lại cách các nền tảng phân phối kiểm soát nội dung. Từ tháng 7/2025, YouTube đổi tên chính sách từ “nội dung lặp lại” (repetitious content) thành “nội dung thiếu tính xác thực” (inauthentic content), nhắm đến các video sản xuất hàng loạt nhưng thiếu giá trị nguyên bản.

Nhà báo có một nhiệm vụ quan trọng

Ở ngành báo chí, các yêu cầu về kiểm soát AI cũng đang trở nên nghiêm ngặt hơn. So với mạng xã hội, báo chí vượt trội hơn ở vai trò kiểm chứng sự thật. Vì vậy, việc ứng dụng AI phải đi kèm những quy chuẩn biên tập và trách nhiệm rõ ràng.

Từ cấp độ vận hành, các hãng thông tấn toàn cầu như Associated Press (AP) và Reuters nhấn mạnh vai trò giám sát và trách nhiệm cuối cùng của con người đối với nội dung xuất bản. Tháng 6/2026, Hội Nhà báo Việt Nam đặt ra những giới hạn đối với việc suy diễn thông tin, làm giả số liệu, phát ngôn hoặc nhân bản giọng nói, khuôn mặt khi chưa được phép.

Quy định kiểm duyệt mới chỉ là phần nổi của câu chuyện. Về bản chất, các mô hình ngôn ngữ chỉ có thể tổng hợp những kiến thức đã tồn tại để tạo ra nội dung, chứ không thể thay thế khả năng phát hiện vấn đề, tư duy phản biện và góc nhìn độc lập của người làm báo.

Chính chiều sâu tư duy này mới là yếu tố định hình báo chí trong tương lai, đồng thời làm thay đổi tiêu chuẩn tiếp nhận nguồn tin PR từ doanh nghiệp. Một thông cáo chỉ trau chuốt về câu chữ sẽ khó lọt qua vòng biên tập nếu thiếu đi dữ liệu thực tế và một chuyên gia thực sự đứng ra bảo chứng.

Sản phẩm nội dung lấy con người làm gốc

Theo ông Kazyra, người làm nội dung không nhất thiết phải trực tiếp viết từng câu chữ, nhưng cần là người định hình tư duy cốt lõi, cung cấp chất liệu nguyên bản và chịu trách nhiệm về những thông tin được đưa ra.

Ông lấy công việc của MC truyền hình làm ví dụ. Họ có thể không tự viết toàn bộ lời thoại, nhưng vẫn là người trực tiếp truyền tải và bảo chứng cho thông tin trước công chúng. Tại WINER MEDIA, AI có thể đảm nhận tới 90% phần câu chữ trong kịch bản, nhưng nội dung vẫn phải dựa trên thông tin đầu vào đã được chọn lọc cùng góc nhìn và quan điểm do chuyên gia cung cấp.

Nguyên tắc này cũng có ý nghĩa trực tiếp với hoạt động PR và truyền thông quốc tế. Một bài viết chuyên sâu (op-ed) mang tên CEO hay phát ngôn của lãnh đạo trong thông cáo báo chí có thể được đội ngũ truyền thông hỗ trợ xây dựng và biên tập bằng AI.

Tuy nhiên, AI chỉ có thể hỗ trợ diễn đạt, nhưng không thể thay thế chuyên môn và uy tín của người phát ngôn. Nhân vật đứng tên vẫn cần am hiểu sâu sắc vấn đề, có tiếng nói riêng để duyệt bản cuối cùng trước khi phát hành.

Dịch và tham khảo từ EIN Presswire