AI Đang Kéo Gen Z Quay Trở Lại Với Báo Chí?

Gen Z từ lâu đã được xem là thế hệ “xa rời báo chí truyền thống”. 

Bởi thế hệ này lớn lên trong hệ sinh thái thông tin được dẫn dắt bởi mạng xã hội và thuật toán cá nhân hóa, báo chí tưởng chừng đã rời xa thói quen đọc chủ động của thế hệ này. Giờ đây, khi AI trở thành công cụ tra cứu quen thuộc của người trẻ, báo chí uy tín đang âm thầm quay trở lại dưới một “giao diện” mới.

AI - “cổng thông tin” mới của Gen Z

Theo nghiên cứu từ Media Technology Monitor, Gen Z hiện là nhóm có tỷ lệ sử dụng AI cao nhất trong mọi độ tuổi, với khoảng 48% người dùng thường xuyên tương tác với các công cụ AI.

Sự bùng nổ của các mô hình AI này đang tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cách Gen Z tiếp cận thông tin. Người trẻ có thể không trực tiếp tìm đến báo chí, nhưng lại đang gián tiếp tiếp cận những nguồn tin này thông qua AI.

Gen Z không nhất thiết truy cập website báo chí mỗi ngày. Thay vào đó, họ đặt câu hỏi cho ChatGPT, Gemini hay các công cụ AI khác để nhận về câu trả lời đã được tổng hợp sẵn. Và đứng sau những câu trả lời tưởng như “được tạo ra bởi AI” là nền tảng dữ liệu đến từ báo chí, nghiên cứu và các nguồn thông tin uy tín.

Với Gen Z, AI giờ đây không đơn thuần là công cụ hỗ trợ học tập hay làm việc. Nó dần trở thành cách thế hệ này tìm kiếm, tiếp nhận và khám phá thông tin trên internet.

Thế hệ hoài nghi và bài toán niềm tin

Theo báo cáo Gen Z & Grievance từ Edelman, khoảng 2/3 Gen Z toàn cầu lo ngại rằng truyền thông là một phần trong việc đưa thông tin sai lệch nhằm thao túng công chúng.

Điều này phản ánh tâm lý hoài nghi ngày càng rõ rệt của Gen Z trước môi trường thông tin hiện nay. Họ có xu hướng nghi ngờ, đối chiếu và đặt câu hỏi nhiều hơn trước mỗi nguồn tin. Đây là thế hệ lớn lên trong thời đại fake news, deepfake, thuật toán phân phối nội dung và sự bùng nổ của influencer marketing. Việc họ dè chừng với thông tin đại chúng là điều dễ hiểu.

Tuy nhiên, dù niềm tin vào truyền thông có thể suy giảm, nhu cầu tìm đến những nguồn dữ liệu đáng tin cậy của GenZ vẫn luôn hiện hữu và ngày càng quan trọng.

Đó cũng là lý do các tổ chức báo chí lớn như The Associated Press, IBTimes, Bloomberg, Reuters hay The New York Times vẫn giữ vai trò đặc biệt trong hệ sinh thái thông tin hiện nay. Không chỉ vì họ phục vụ độc giả trực tiếp, mà còn trở thành một phần tạo nên lớp dữ liệu nền để các hệ thống AI tham chiếu, tổng hợp và diễn giải thông tin cho người dùng.

Gen Z, AI & Báo chí: Đồng hành hay thay thế?

Trong nhiều cuộc thảo luận về báo chí và AI, câu hỏi hiện hữu: Liệu “AI có thay thế báo chí không?”. 

Trước đây, người đọc thường tiếp cận báo chí bằng cách truy cập website, theo dõi một tờ báo, đọc bài viết từ tác giả quen thuộc hoặc đăng ký nhận tin từ một nền tảng cụ thể.

Hiện nay, hành trình đó đang có thêm một cách tiếp cận mới. Người dùng đặt câu hỏi cho AI, AI tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn và trả lời lại dưới dạng hội thoại. Điều này khiến báo chí không còn chỉ được tiếp nhận từ các bài viết gốc, mà còn có thể xuất hiện gián tiếp trong những câu trả lời do AI tạo ra.

Gen Z có thể ngày càng dè chừng báo chí truyền thống, nhưng những câu trả lời họ tìm kiếm từ AI có thể được xây dựng trên dữ liệu từ chính các nguồn tin này.

Một câu trả lời từ AI sẽ khó có độ tin cậy nếu thiếu đi nguồn thông tin đã được xác thực từ báo chí, nghiên cứu hoặc tổ chức chuyên môn. Chính vì vậy, AI vô tình đang gia tăng giá trị cho những nguồn nội dung có độ uy tín cao.

Điều này có ý nghĩa gì với doanh nghiệp?

Hiện nay, phần lớn các thương hiệu ưu tiên gần như toàn bộ ngân sách cho social media hoặc influencer marketing nhằm tiếp cận người trẻ. Đây là lựa chọn dễ hiểu bởi những nền tảng này có khả năng tạo ra tương tác nhanh chóng và lan tỏa mạnh mẽ. 

Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp bỏ qua báo chí uy tín trong chiến lược truyền thông hướng đến Gen Z, họ không chỉ đánh mất một kênh xây dựng niềm tin và uy tín thương hiệu, mà còn vô tình bỏ qua chính những nguồn thông tin mà AI thường sử dụng để ‘trò chuyện’ với thế hệ này.

Thực tế, earned media hay các nguồn tin từ báo chí uy tín có thể đóng vai trò lớn hơn nhiều so với cách doanh nghiệp từng nghĩ. Đây cũng là lý do nhiều thương hiệu toàn cầu bắt đầu quan tâm trở lại tới chất lượng các bài viết chuyên sâu trên báo chí, việc xây dựng hình ảnh chuyên gia trong ngành và sự xác thực từ các bên uy tín, thay vì chỉ tập trung vào lượng tương tác ngắn hạn trên mạng xã hội.