Hội Thảo Báo Chí Giữa “Dòng Xoáy” AI: Dịch Chuyển Từ Chú Ý Sang Niềm Tin

Giữa dòng xoáy của kỷ nguyên số, khi trí tuệ nhân tạo (AI) làm thay đổi cách sản xuất và tiếp nhận thông tin, báo chí đang đối mặt với “khủng hoảng kép” về cả niềm tin lẫn sự chú ý.

Đó là nhận định của bà Lê Mai Anh, Giám đốc đơn vị truyền thông GPH Group đưa ra tại hội thảo chuyên đề "Báo chí giữa 'dòng xoáy' của niềm tin và sự chú ý trong kỷ nguyên AI", diễn ra vào chiều 25/3 tại Hà Nội, do GPH Group phối hợp cùng Hãng tin Reuters và MGID tổ chức, với sự cố vấn chuyên môn từ Cục Báo chí và Hội Nhà báo Việt Nam.

Từ “kinh tế chú ý” đến “kinh tế niềm tin”

Tại hội thảo, các diễn giả là đại diện các đơn vị truyền thông trong và ngoài nước đã chia sẻ những định hướng chiến lược và kinh nghiệm thực tế từ các tòa soạn đã và đang tiên phong thích ứng với những xu hướng biến đổi của thông tin.

Theo bà Mai Anh, báo chí cần thay đổi tư duy căn bản, dịch chuyển từ việc thu hút lượt xem thuần túy sang xây dựng sự gắn bó sâu sắc với độc giả, hướng tới những giá trị bền vững và niềm tin lâu dài. 

Bà Phan Vũ Thùy Trang, Thư ký tòa soạn VnExpress, chia sẻ đơn vị này đang trải qua một cuộc chuyển mình lớn: từ đo lường pageview sang đo lường "Engagement Score" (điểm chất lượng tương tác). Chỉ số này được áp dụng với mục tiêu tìm ra thước đo phản ánh đúng chất lượng đọc thực sự của độc giả, không chỉ là bao nhiêu người click, mà là bao nhiêu người thực sự đọc và gắn bó với tòa soạn.

Cùng quan điểm "tăng trưởng dựa trên giá trị thực", bà Nguyễn Thị Thu Hương, Tổng thư ký tòa soạn Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp, cho rằng các chỉ số sống còn của một tòa soạn năm 2026 phải xoay quanh: thời gian thực tế độc giả tương tác với nội dung; mức độ đọc sâu xuống cuối bài; tỷ lệ độc giả quay lại và chỉ số trung thành. Giải pháp của Diễn đàn Doanh nghiệp là đi vào các "ngách" chuyên sâu, xây dựng uy tín trên cơ sở chiều sâu thông tin thay vì độ phủ sóng.

"Báo chí phải trở thành ngành công nghiệp của niềm tin. Bởi chỉ có niềm tin chúng ta mới có thể tồn tại, song song cùng với các mạng xã hội." - Bà Hương nhận định.

Ở góc nhìn rộng hơn, nhà báo Lê Quốc Minh, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, nhấn mạnh tính đáng tin cậy và khách quan là "kim chỉ nam" để các cơ quan báo chí tạo ra nội dung chất lượng cao. Trong bối cảnh AI có thể tạo ra nội dung với tốc độ vượt trội, báo chí không nên cạnh tranh bằng việc sản xuất nhanh hơn hay nhiều hơn, mà cần tập trung vào những giá trị mà công nghệ khó thay thế - đặc biệt là độ tin cậy và tính xác thực. 

Reuters và bài học làm chủ AI từ một hãng tin 175 năm tuổi

Trong khi nhiều tòa soạn còn đang loay hoay xác định vị trí của AI trong quy trình làm việc, hãng tin Reuters đã có hơn 10 năm kinh nghiệm ứng dụng tự động hóa vào quy trình biên tập và đang tiếp tục tiên phong với Generative AI.

Ông Francesco Guarascio, Trưởng Đại diện Reuters tại Việt Nam, cho biết Reuters tiếp cận AI theo ba lớp rõ ràng:

• Giảm bớt (Reduction): Dùng AI để loại bỏ các tác vụ lặp lại, ít giá trị.
• Tăng cường (Augmentation): Giải phóng nhà báo để tập trung vào điều tra, phân tích các câu chuyện chưa được kể.
• Chuyển đổi (Transformation): Thay đổi hoàn toàn cách sản xuất và phân phối nội dung.

Đáng chú ý, để triển khai an toàn, Reuters xây dựng nền tảng nội bộ "Open Arena" - môi trường thử nghiệm các mô hình AI như ChatGPT, Claude mà không lo rò rỉ dữ liệu ra ngoài.

"Reuters xem AI là một bước đột phá mang lại tiềm năng nâng cao chất lượng báo chí và trao quyền cho các nhà báo." - Ông Francesco Guarascio, Trưởng Đại diện Reuters tại Việt Nam.

Reuters hiện đầu tư 100 triệu USD mỗi năm cho lĩnh vực này - một con số phản ánh rõ mức độ nghiêm túc mà một tổ chức báo chí hàng đầu thế giới đặt vào việc làm chủ công nghệ, chứ không để công nghệ làm chủ mình.
Từ các chia sẻ tại hội thảo, có thể thấy công nghệ không phải là yếu tố thay thế báo chí, mà là công cụ hỗ trợ để nâng cao chất lượng nội dung và tăng cường kết nối với độc giả. 

Hội thảo khép lại với một thông điệp rõ ràng: Cạnh tranh bằng tốc độ và số lượng với AI là cuộc đua con người không thể thắng. Điều duy nhất AI không thể làm thay là xây dựng niềm tin. Niềm tin được tạo ra bởi con người, bởi sự nhất quán, bởi trách nhiệm và chất lượng thông tin qua thời gian.